ARABULUCULUK NEDİR?

Uyuşmazlığa ilişkin görüşmek ve müzakerelerde bulunmak amacıyla tarafları bir araya getiren, onların birbirlerini anlamalarını ve bu suretle çözümlerini kendilerinin üretmesini sağlamak için aralarında iletişim sürecinin kurulmasını gerçekleştiren, tarafların çözüm üretemediklerinin ortaya çıkması hâlinde çözüm önerisi de getirebilen, uzmanlık eğitimi almış olan tarafsız ve bağımsız bir arabulucunun katılımıyla yürütülen uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Arabuluculuk müzakerelerine taraflar bizzat, kanuni temsilcileri veya sürece hakim olan avukatları aracılığıyla katılabilirler. 

Kural olarak, arabuluculuk iradi bir faaliyet olup uyuşmazlığın hızlı ve etkin bir şekilde çözülmesini sağlar. İradi bir faaliyet olmasından ötürü taraflar, arabulucuya başvurmak, süreci devam ettirmek, sonuçlandırmak veya bu süreçten vazgeçmek konusunda serbesttirler. Taraflar dava açılmadan önce arabulucuya gidebileceği gibi davanın görülmesi sırasında da arabulucuya başvurma konusunda anlaşabilirler. Davanın görülmesi esnasında tarafların birlikte arabulucuya gitmeleri durumunda, Mahkemece yargılama 3 ayı geçmemek üzere ertelenmektedir.

Ancak hukuk düzenimiz istinai olarak, bazı uyuşmazlıklarda arabuluculuğu dava şartı olarak belirleyerek, dava açılmadan önce zorunlu bir aşama haline getirilmiştir. Böylece arabuluculuğun dava şartı olarak belirlendiği hallerde, arabuluculuk yoluna başvurulmadan dava açılırsa, Mahkemece haklılığınıza ilişkin esas incelemesi yapılmadan, davanız usulden reddedilecektir.

ARABULUCULUK FAALİYETLERİNE HAKİM OLAN İLKELER

Önemle belirtmek gerekir ki, uyuşmazlığın tarafları, gerek arabulucuya başvururken gerekse tüm süreç boyunca eşit haklara sahiptirler.

Arabuluculuk görüşmelerine taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça gizlilik ilkesi hakimdir. Bu kapsamda arabulucu, arabuluculuk faaliyeti çerçevesinde kendisine sunulan veya diğer bir şekilde elde ettiği bilgi ve belgeler ile diğer kayıtları gizli tutmakla yükümlü olup gizlilik ilkesi taraflar ve görüşmelere katılan diğer kişileri de kapsamaktadır.

ARABULUCULUĞUN SONUÇLARI

• Arabuluculukta gizlilik ilkesinin bir sonucu olarak, taraflar arabuluculuk süreci sonunda anlaşamazlarsa, arabuluculuk sürecinde ifade edilen herhangi bir vakıa veya iddianın kabulü veya ileri sürülen belgeler mahkemelerde delil olarak kullanılamayacaktır. Delil olarak sunulmuş olsa dahi hükme esas alınamaz.
• Taraflar arabuluculuk faaliyeti sonunda bir anlaşmaya varırlarsa, bu anlaşma belgesinin icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesini talep edebilirler. Ancak taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladıkları anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır. Böylece üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflarca dava açılamaz.
• Davacı, arabuluculuğun dava şartı olduğu durumlarda, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır.